افزایش موارد ابتلا به تب مالت در بافت؛ لزوم رعایت اصول بهداشتی و مصرف لبنیات پاستوریزه
گفتوگوی ابرنو با دکتر فائزه نکویی، متخصص داخلی شهرستان بافت، درباره بیماری تب مالت
تنظیم و تدوین: ضحی پورعبدالله
با همکاری: نگین رفیعزاده افشار
سؤال ۱: لطفاً خودتان را معرفی کنید.
دکتر فائزه نکویی:
فائزه نکویی هستم، متخصص داخلی، و در شهرستان بافت مشغول به طبابت هستم.
سؤال ۲: خانم دکتر، لطفاً توضیح دهید بیماری تب مالت چیست و عامل ایجادکننده آن کدام است؟
دکتر نکویی:
تب مالت یا بروسلوز، یک بیماری عفونی و واگیردار مشترک بین انسان و دام است. عامل این بیماری، باکتریای از جنس بروسلا است؛ بهویژه بروسلا ملیتنسیس در بز و گوسفند و بروسلا آبورتوس در گاو.
سؤال ۳: راههای انتقال تب مالت از دام به انسان چگونه است؟
دکتر نکویی:
تب مالت از چند راه اصلی به انسان منتقل میشود:
- راه تنفسی: از طریق استنشاق هوای آلوده، بهویژه در آغلهای بسته.
- راه گوارشی: از طریق مصرف شیر غیرپاستوریزه، لبنیات سنتی غیربهداشتی مانند پنیر تازه، سرشیر و خامه، و نیز گوشت نیمپز.
- راه پوست و مخاط: از طریق زخمهای پوستی یا تماس با مخاط هنگام شیردوشی، ذبح دام، یا تماس با جفت و جنین آلوده.
سؤال ۴: علائم و نشانههای شایع این بیماری در بیماران چیست؟
دکتر نکویی:
علائم تب مالت بسته به مرحله بیماری متفاوت است:
- مرحله حاد (کمتر از ۸ هفته): تب موجدار یا نوساندار، بیاشتهایی، تعریق شبانه شدید، سردرد و دردهای عضلانی و مفصلی، بهویژه در ناحیه زانو و کمر.
- مرحله تحتحاد (از ۸ هفته تا یک سال): درد شدید استخوانها و مفاصل، ضعف و خستگی مفرط.
- مرحله مزمن (بیش از یک سال): علاوه بر دردهای اسکلتی، ممکن است عوارض عصبی، افسردگی، نازایی در زنان و مردان، و التهاب دریچههای قلب نیز دیده شود.
سؤال ۵: وضعیت شیوع بیماری تب مالت در شهرستان بافت چگونه است؟
دکتر نکویی:
طبق آخرین آمار شبکه بهداشت شهرستان بافت، متأسفانه در دو تا سه سال اخیر روند شیوع تب مالت افزایشی بوده است. سالانه حدود ۸۰ تا ۱۰۰ مورد جدید گزارش میشود که بیشتر آنها در روستاهای اطراف، از جمله دهسرد، جبالبارز و طاهرآباد مشاهده شدهاند.
سؤال ۶: چه گروههایی از مردم بیشتر در معرض خطر ابتلا به تب مالت قرار دارند؟
دکتر نکویی:
گروههای پرخطر شامل دامداران، دامپزشکان، کارکنان کشتارگاهها، چوپانان، زنان روستایی که شیردوشی انجام میدهند و همچنین مصرفکنندگان لبنیات سنتی غیرپاستوریزه هستند.
البته خوشبختانه انتقال بیماری از انسان به انسان بسیار نادر است.
سؤال ۷: آیا تب مالت قابل درمان است؟ روشهای درمانی آن را توضیح دهید.
دکتر نکویی:
بله، تب مالت کاملاً قابل درمان است، اما درمان آن طولانیمدت و ترکیبی است. معمولاً از دو یا سه داروی آنتیبیوتیک بهصورت همزمان استفاده میشود؛ مانند داکسیسیکلین و ریفامپیسین یا استرپتومایسین، آن هم به مدت حداقل ۶ تا ۸ هفته.
در مواردی که بیماری عود کرده باشد یا عوارض قلبی و مغزی ایجاد شده باشد، درمان ممکن است چند ماه ادامه پیدا کند. نکته بسیار مهم این است که درمان ناقص میتواند باعث عود مکرر بیماری شود.
سؤال ۸: پیشگیری از این بیماری چگونه ممکن است؟ چه توصیههایی برای مردم دارید؟
دکتر نکویی:
برای پیشگیری از تب مالت، رعایت این نکات ضروری است:
- شستن دستها با آب و صابون پس از تماس با دام
- استفاده از لباس کار، دستکش و ماسک هنگام شیردوشی و ذبح دام
- مصرف شیر و لبنیات پاستوریزه
- در صورت استفاده از شیر سنتی، جوشاندن آن به مدت حداقل ۲۰ دقیقه
- پرهیز از مصرف بستنیهای سنتی و استفاده از بستنیهای پاستوریزه
- پخت کامل گوشت با حرارت کافی (حداقل ۷۰ درجه در مرکز قطعه گوشت)
- همکاری با دامپزشکی برای واکسیناسیون منظم دامها
سؤال ۹: نقش دامپزشکی و نهادهای بهداشتی در کنترل تب مالت در منطقه چیست؟
دکتر نکویی:
کنترل تب مالت نیازمند همکاری جدی نهادهای مسئول است:
- سازمان دامپزشکی: واکسیناسیون رایگان یا یارانهای دامها، شناسایی دامهای آلوده و حذف آنها
- شبکه بهداشت و درمان: آموزش عمومی، تشخیص و درمان رایگان بیماران، پیگیری موارد عود و گزارشدهی سریع
سؤال ۱۰: پیامدهای درمان ناقص یا خوددرمانی در بیماران مبتلا به تب مالت چیست؟
دکتر نکویی:
درمان ناقص یا خوددرمانی در تب مالت بسیار خطرناک است. این کار میتواند موجب عود مجدد بیماری در طی چند ماه، مقاومت دارویی، مزمن شدن بیماری و بروز عوارض جبرانناپذیری مانند آرتریت مزمن، اندوکاردیت (التهاب دریچههای قلب) و درگیری سیستم عصبی مرکزی شود؛ عوارضی که در مواردی حتی میتوانند کشنده باشند.
سؤال ۱۱: آیا در سالهای اخیر آمار ابتلا در شهرستان بافت کاهش یافته یا افزایش داشته است؟
دکتر نکویی:
متأسفانه آمار ابتلا افزایش داشته است. دلیل اصلی این مسئله، مصرف بالای لبنیات غیرپاستوریزه، بهویژه آغوز و بستنیهای سنتی، و همچنین پوشش ناکافی واکسیناسیون دامها در برخی روستاهاست.
سؤال ۱۲: چه اقداماتی باید از سوی مردم و دولت برای ریشهکنی تب مالت انجام شود؟
دکتر نکویی:
برای ریشهکنی این بیماری، هم مردم و هم دولت مسئولیت دارند:
وظایف مردم:
- مصرف فقط لبنیات پاستوریزه یا شیر کاملاً جوشیده
- پخت کامل گوشت
- خودداری از تماس بدون دستکش با جفت دام
وظایف دولت:
- اجرای واکسیناسیون اجباری و رایگان دامها
- تشدید نظارت بر واحدهای تولید لبنیات سنتی
- توزیع شیر پاستوریزه یارانهای در مناطق روستایی
- آموزش چهرهبهچهره دامداران
سؤال ۱۳: در پایان، پیام شما به شهروندان شهرستان بافت و دامداران منطقه چیست؟
دکتر نکویی:
تب مالت یکی از بیماریهای شایع در منطقه ماست، اما با رعایت اصول بهداشتی و درمان کامل، قابل پیشگیری و درمان است. از شهروندان عزیز میخواهم از خوددرمانی و مصرف شیر خام جداً پرهیز کنند. اگر بیش از یک هفته دچار تب یا درد مفاصل شدید، حتماً برای انجام آزمایش و بررسی بیشتر به مراکز درمانی مراجعه کنید.
سلامت دام، ضامن سلامت خانواده است.
توسط : 
